Cúc vạn thọ còn có tên là xú phù dung, kim hoa cúc, kim kê cúc, cúc vạn thọ kép… Là cây thảo mọc đứng, cao 0,6 - 1m, phân nhánh thành bụi có cành nằm trải ra. Lá xẻ sâu hình lông chim, các thùy hẹp, dài, nhọn, khía răng cưa. Đầu hoa tỏa tròn, rộng 3 - 4cm hay hơn, mọc đơn độc hay tụ họp thành ngù; lá bắc của bao chung hàn liền với nhau; hoa màu vàng hay vàng cam, mào lông gồm 6 - 7 vẩy rời nhau hoặc hàn liền nhau.
Hoa ở phía ngoài hình lưỡi nhỏ xòe ra, hoa ở phía trong hình ống và nhỏ. Quả bế có 1 - 2 vẩy ngắn. Cây được trồng bằng cách giâm cành hay gieo hạt nơi đất ẩm và nhiều ánh sáng. Cây ra hoa vào mùa đông cho tới mùa hạ. Người ta thu hái hoa vào mùa xuân, hè, phơi khô ngoài nắng. Thu hái lá quanh năm, thường dùng tươi.
Dưới đây là những tác dụng của cúc vạn thọ đối với sức khỏe cũng như một số bài thuốc từ cúc vạn thọ mà bạn có thể tham khảo. Lưu ý, khi sử dụng cúc vạn thọ làm thuốc, cần tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc thầy thuốc trước khi dùng, đặc biệt nếu bạn sử dụng để điều trị các bệnh sẵn có.
Hoa cúc vạn thọ có nhiều tác dụng đối với sức khỏe (Ảnh: Internet)
Bộ phận dùng: Hoa, lá, rễ. Cúc vạn thọ vị đắng, mùi thơm, tính mát. Quy kinh phế tâm, công năng trị ho long đờm, tiêu viêm, thanh tâm, giáng hóa.
- Món ăn giúp duy trì, tăng cường thị lực: Gan gà 50g, cúc vạn thọ 20g. Gan gà, cúc vạn thọ đem cắt nhỏ, nấu thành canh, ăn khi nóng.
- Chữa bệnh ho gà: Hoa đu đủ đực 10g, đường phèn 20g, húng chanh 10g, hoa cúc vạn thọ 20g. Các nguyên liệu dùng tươi, rửa sạch, để ráo, giã nát vào bát. Đường phèn đổ vào sau cùng, hấp cách thủy 15 phút. Để nguội, chắt bã, dùng nước uống.
- Chữa mụn nhọt chưa vỡ: Muối ăn vừa đủ, lá táo ta 15g, cúc vạn thọ 10g. Thảo dược đem rửa sạch, giã nát với muối, đắp lên vùng da đau nhức (em cho thêm thông tin cụ thể nhé, chẳng hạn tác dụng như thế nào, bao nhiêu lâu thì thay thuốc, dùng thuốc khoảng bao nhiêu ngày có hiệu quả, đắp thuốc cần chú ý gì để tránh nhiễm khuẩn...)
- Chữa viêm vú: Lá độc bị, kim ngân hoa, hoa cúc vạn thọ mỗi loại 30g. Rửa sạch, giã nát, đắp lên vùng sưng đau
Cúc vạn thọ có nhiều màu sắc bắt mắt (Ảnh: Internet)
- Chữa đau nhức răng: Bột cúc vạn thọ chấm vào chỗ răng đau nhức (thực hiện vài lần/ngày.
- Chữa kiết lỵ: Hoa cúc vạn thọ 20g giã nát trộn với lượng đường vừa đủ để giảm vị đắng, sau đó đem hấp và dùng uống.
- Hỗ trợ điều trị hen suyễn: Cúc vạn thọ 20g phối hợp với rau cần trôi, củ tầm sét, thài lài tía, nhân trần, rễ bạch đông môn, tinh tre mỡ, mỗi thứ 10g. Các vị thuốc thái nhỏ, phơi khô, chia 2 lần sắc uống hết trong ngày.
- Điều trị viêm tuyến mang tai: Cúc vạn thọ 15g, nghiền nát hòa với giấm, đắp lên vùng da đau nhức.
- Chữa bệnh đau mắt: Hoa cúc vạn thọ tươi 20g, lá dâu tươi 30g. Cho các vị thuốc trên vào nồi, thêm 300ml nước đun sôi kỹ, xông vào mắt đau, làm liên tục 3-5 ngày.
Các bài thuốc được sử dụng cần phải có sự hướng dẫn và chỉ định của thầy thuốc chuyên khoa, không nên tự ý làm theo.
Không sử dụng cúc vạn thọ cho phụ nữ mang thai (Ảnh: Internet)
- Chữa ho do lạnh: Hoa cúc vạn thọ 20g, hoa đu đủ đực 10g, húng chanh 10g, đường phèn 20g. Tất cả dùng tươi rửa sạch giã nhỏ cho vào bát cùng đường phèn. Hấp cách thủy trong 10 - 15 phút. Để nguội nghiền nát, thêm nước gạn uống làm 2 - 3 lần trong ngày. Dùng 3 - 5 ngày.
Ngoài ra, tinh dầu cất từ hoa cúc vạn thọ có màu vàng đỏ từ thân và lá có màu vàng lục được gọi là dầu Tagetes mùi thơm hắc được dùng trong ngành hương liệu.
Những người dị ứng với thành phần của cúc vạn thọ không được dùng. Không dùng cho phụ nữ có thai. Cần phải chọn nguồn nguyên liệu uy tín, sạch sẽ, phân biệt cúc vạn thọ với các loại cúc hoa để đảm bảo chất lượng điều trị.
Nguồn dịch tham khảo: The Surprising Health Benefits of Marigold